Rozwój języka to nie tylko artykulacja, ale również nabywanie kolejnych umiejętności służących komunikacji. Podstawową wiedzę na ten temat powinien posiadać każdy uważny rodzic. Bez tej wiedzy można dziecku zaszkodzić, wymagając tego, czemu dziecko nie może sprostać, czy też odwrotnie - lekceważąc niepokojące sygnały i traktując, że dziecko „z tego wyrośnie”.
Należy pamiętać, że każde dziecko rozwija się we własnym, swoistym tempie i niewielkie opóźnienia rozwoju mowy nie powinny być powodem do niepokoju.
Stopień rozwoju mowy w danym momencie zależy od różnych czynników.
Do najważniejszych należą psychofizyczny rozwój dziecka oraz wpływ środowiska. Przyjmuje się , że opóźnienia w pojawianiu się poszczególnych stadiów rozwoju mowy nie powinny przekraczać 6 miesięcy, jeżeli któryś z etapów rozwoju mowy opóźnia się skonsultuj to z logopedą.
Rozwój umiejętności językowych dzieci:
Trzylatek:
- na początku buduje zdania proste, aby pod koniec trzeciego roku życia tworzyć zdania pojedyncze rozwinięte a nawet złożone,
- mówi dużo i chętnie, opowiada, „głośno myśli” podczas wykonywania czynności
- zadaje dużo pytań i potrafi zaprzeczyć,
- odmienia wyrazy ale dość często błędnie, brak jest wyraźnych końcówek w wyrazach,
- coraz rzadziej mówi o sobie w trzeciej osobie, używa zaimka „moje”,
- używa głównie rzeczowników i czasowników ale również innych części mowy.
- wymienia czynności i przedmioty na obrazku,
- czasem się zacina, jąka lub powtarza słowa (zwłaszcza w sytuacjach wzbudzających silne emocje),
- rozumie coś się do niego mówi, jeżeli jest to związane z czymś, czego wcześniej doświadczył.
Czterolatek:
- stosuje zaimek osobowy „Ja”
- posługuje się zdaniem coraz dłuższym i dysponuje pełnym zakresem zdań złożonych,
- coraz lepiej orientuje się w różnicach mieczy przeszłością, teraźniejszością oraz przyszłości, zaczyna rozumieć relacje czasowe, stosuje pojęcia: ”wczoraj”, „jutro”, „już”,
- zadaje bardzo dużo pytań, głównie rozpoczynających się od słowa „dlaczego”
- znacznie rozszerza zakres słownictwa , posługuje się rzeczownikami ( w tym pojęciami abstrakcyjnymi) , czasownikami ( w tym nazywającymi czynności woli np. „chcę”, „wolno”, „trzeba” itp.)
Pięciolatek:
- tworzy najwięcej neologizmów słowotwórczych czyli nowych słów zbudowanych na wzór innych,
- zdobywa coraz większą świadomość językową, pyta dorosłych, jak się to mówi, sam potrafi wyjaśnić znaczenie słowa, rozumie i samodzielnie wymyśla proste zagadki,
- relacjonuje, co wydarzyło się w niedalekiej przeszłości np. w przedszkolu lub co się wydarzy,
- opowiada, co widzi na obrazku , opisuje cechy przedmiotu, jego funkcje, przeznaczenie a także stosuje nazwy ogólne nazywające kategorie nadrzędne np. zabawki, ubrania, jedzenie,
- rozumie i nazywa stosunki przestrzenne.
Sześciolatek:
- dysponuje wszystkimi częściami mowy, kategoriami gramatycznymi i rodzajami zdań, posiada bogaty zasób leksykalny,
- stosuje określenia czasu: pory roku, miesiące i dni tygodnia,
- sam wymyśla wierszyki, bajki, zagadki, potrafi bawić się słowami, rymować, zauważą niuanse językowe, dostrzega wieloznaczność wyrazów,
- zaczyna używać słów w znaczeniu metaforycznym czyli odchodzi od dosłownego rozumienia słów i wyrażeń,
- opowiada historyjkę obrazkową, pamięta imiona bohaterów książek,
- nawiązuje i prowadzi dialog z dorosłymi, niebędącymi członkami rodziny, nie przerywa rozmówcy, spokojnie czeka na swoją kolej,
- potrafi argumentować, łagodzić spory, wyrażać akceptację itp.
Drodzy Rodzice wszystkich przedszkolaków – wczesne dzieciństwo to szczególny czas w rozwoju mowy oraz zdolności poznawczych. Wtedy pod wpływem stymulacji i aktywności intelektualnej tworzą się połączenia mózgowe, które warunkują przebieg procesu uczenia.. Zaangażowanie dorosłego, czyli poświęcenie czasu na zabawę i rozmowę z dzieckiem, czytanie książek, opowiadanie, wspólne aktywności w domu i poza nim – sprzyjają rozwojowi schematów składniowych i fleksyjnych systemu języka, indywidualizacji wypowiedzi, a także poszerzają słownictwo dziecka. Mowa i zabawa rozwijają się równolegle dzięki aktywności dziecka, ale kluczowa jest świadoma stymulacja i ingerencja środowiska, w którym ono przebywa.
Warto pamiętać:
- zabawa powinna być spontaniczna i sprawiająca radość, pozbawiona nadmiernej liczby bodźców stymulujących w postaci dźwięku czy migających świateł,
- maksymalnie ograniczyć czas korzystania przez dziecko ze sprzętu elektronicznego.
Tym, co aktywizuje rozwój mowy dziecka, są przede wszystkim bezpośrednia komunikacja i stosowane wzorce językowe dostarczane przez rodzica.
Pozdrawiam p. Renia
